Bir bisküvi üreticisi geçtiğimiz aylarda şunu sordu: “Bizim ürün kapsamda değil, çikolatacılar girdi sadece.” Oysa bisküvi, gofret ve lokum 1 Mart 2026’dan beri zaten kapsamdaydı. Bu yanlış okuma, sevkiyatın Rus gümrüğünde beklemesiyle sonuçlandı. Rusya’nın zorunlu markalama takvimi gıda tarafında üç ayrı dalga hâlinde ilerledi — ve çoğu firma yalnızca kendi ürününü ilgilendiren dalgayı duydu.
Bugün itibarıyla üç dalganın üçü de yürürlükte. Sıradaki mesele kapsamın genişlemesi değil, takibin derinleşmesi: 2027 ve 2028’de sistem, “kod var mı?” sorusundan “bu kodun belgesi nerede?” sorusuna geçiyor.
Kapsam artık yürürlükte: üç aşama, üç tarih
Kamuya açık kaynaklarda aktarılan takvime göre şekerleme ve unlu mamul grubu üç aşamada kapsama alındı:
- 1 Mart 2026 — bisküvi, gofret, marmelat, zefir, pastila, lokum ve benzeri doğu tatlıları, çikolatalı ve fındıklı/fıstıklı ezmeler (kakaolu kremalar dâhil).
- 1 Mayıs 2026 — unlu mamuller: pasta, kek, rulo, kruvasan ve tatlandırıcı katkılı ekmek grubu ürünleri (tatlı çörek, kek benzeri ürünler).
- 1 Temmuz 2026 — çikolata ürünleri, draje, karamel ve sakız.
Sisteme katılımcı kaydı ise bu tarihlerden önce, 2025 sonbaharında açılmıştı. Yani bugün kapsamdaki bir ürünü Rusya’ya gönderiyorsanız, firma kaydınızın çoktan tamamlanmış olması gerekiyor. Kapsam sorusunu ürün adından değil GTİP kodu üzerinden çözün — “bizim ürün şekerleme sayılmaz” yorumları pratikte en pahalı hatalardan biri.
En çok atlanan ayrıntı: ambalaj ve raf ömrü şartı
Unlu mamul aşamasında dikkat edilmesi gereken bir kapsam şartı var. Aktarılan düzenlemeye göre bu grupta markalama yükümlülüğü, ürünün tüketici ambalajında olması ve raf ömrünün 30 günden uzun olmasıyla birlikte doğuyor.
Pratik karşılığı şu: fırından çıkıp aynı gün satılan, ambalajsız bir ürün ile aylarca raf ömrü olan paketli bir kek aynı kategoride değerlendirilmiyor. İhracatçı açısından bu genelde iyi haber değil — ihracata konu olan ürünler zaten ambalajlı ve uzun raf ömürlü olanlardır. Yani Türkiye’den Rusya’ya giden unlu mamulün büyük çoğunluğu bu şartı doğrudan karşılıyor ve kapsama giriyor.
Kendi ürününüzün hangi tarafta kaldığından emin değilseniz, ambalaj tipi ve raf ömrünü yazılı olarak teyit ettirin. Bu iki bilgi, kapsam tartışmasının tamamını belirliyor.
Sırada ne var: 2027 ve 2028’de takip derinleşiyor
Markalamanın kendisi artık tartışma konusu değil. Önümüzdeki iki yılda değişecek olan, kodun belge akışında ne kadar ayrıntılı izleneceği:
- 1 Temmuz 2027 — parti bazlı takip (партионный учёт). Sevkiyat ve mal kabulde elektronik belge akışı zorunlu hâle geliyor; belgede GTIN, miktar ve parti numarası yer alacak. Aynı tarihte setler ve grup ambalajlarının markalanmasına ilişkin yükümlülüğün de başlayacağı aktarılıyor.
- 1 Aralık 2028 — adet bazlı takip (поэкземплярный учёт). Belgelerde her bir ürün biriminin kendi markalama kodu tek tek yer alacak.
Bu iki tarih birbirinden bağımsız değil: parti bazlı takip, adet bazlı takibe geçiş için hazırlık basamağı olarak konumlandırılıyor.
Parti bazlı takip (2027) pratikte neyi değiştirir?
Bugün birçok firma için süreç şöyle işliyor: kod üretiliyor, ambalaja basılıyor, ürün gönderiliyor. 2027’den sonra bu zincire bir halka daha ekleniyor — kodun hangi partiye ait olduğunun belgede görünmesi.
Bunun anlamı, Rus alıcınızla aranızdaki belge akışının elektronik ortamda ve tutarlı çalışması gerektiği. Rusya tarafında bu akış EDO (электронный документооборот) üzerinden yürüyor ve UPD adı verilen elektronik devir belgesiyle gerçekleşiyor. EDO tarafını hiç kurmadıysanız, konunun tamamını EDO rehberimizde ayrıntılı anlattık.
Sahada gördüğümüz en yaygın tıkanma noktası teknik değil idari: ihracatçının ürettiği parti numarası ile Rus alıcının sisteme girdiği parti bilgisi birbirini tutmuyor. Belge eşleşmeyince mal kabul aşamasında bekliyor.
Adet bazlı takip (2028) neden şimdiden planlanmalı?
2028 uzak görünüyor. Ancak adet bazlı takip, üretim hattı ve ERP tarafında parti bazlı takipten belirgin şekilde daha ağır bir iş.
Her ürün biriminin kodunun tek tek kayıt altına alınması, yüksek adetli ve düşük birim değerli bir kategoride — ki şekerleme tam olarak budur — hattın hızını ve veri hacmini doğrudan etkiliyor. Kod okuma istasyonu, seri/parti eşleştirmesi ve yazılım tarafındaki kayıt mimarisi, sipariş edilip bir haftada kurulan şeyler değil.
Tecrübemiz şu yönde: bu geçişleri son üç aya sıkıştıran firmalar maliyeti iki kez ödüyor — bir kez aceleye gelen ekipman için, bir kez de gecikmiş sevkiyat için.
Gıda ambalajında kod basmanın kendine özgü zorlukları
- Ambalaj çeşitliliği: Şekerleme ve unlu mamul çoğunlukla küçük, esnek veya folyo ambalajda satılır. Doğrudan baskı mı, etiket mi sorusunun cevabı ambalaj malzemesine göre değişir ve okunabilirliği belirler.
- Parlak ve buruşan yüzey: Folyo ve metalize ambalajda DataMatrix kodun okunurluğu düşebilir. Test partisi olmadan seri üretime geçmek riskli.
- Raf ömrü ve parti bilgisi: Gıda mevzuatı gereği zaten tuttuğunuz parti ve son kullanma bilgisi ile markalama tarafındaki parti bilgisinin aynı veriden beslenmesi gerekiyor. İki ayrı yerde tutulan parti numarası, 2027 sonrası doğrudan uyumsuzluk üretir.
- Hacim ekonomisi: Yüksek adet, düşük birim fiyat. Kod başına maliyet küçük görünür ama milyon adette bütçeyi belirler; maliyet kalemlerini ayrı bir yazıda tek tek açtık.
Türk ihracatçısının en sık takıldığı noktalar
- “Bizim ürün kapsamda değil” varsayımı. Kapsam ürün adına değil GTİP koduna bakar. Bisküvi ve gofret, çikolatadan dört ay önce kapsama girdi.
- Kaydın Rus alıcıya bırakılması. Alıcınızın sistemde kayıtlı olması sizin yükümlülüğünüzü ortadan kaldırmaz; ikisi ayrı rollerdir.
- UKEP’in son ana bırakılması. Elektronik imza olmadan sistemde hiçbir işlem yapılamıyor; süreci UKEP yazımızda adım adım anlattık.
- Ürün kartının eksik doldurulması. Ulusal Katalog’daki kartın eksik alanları, kod siparişini değil ama devir bildirimini kilitliyor. GTIN ile GTİP’in farkını bu yazıda ayırdık.
- Test partisi atlanması. Kod basılıyor ama okunmuyor — bu, sahada en sık ve en geç fark edilen hata.
Hazırlık kontrol listesi
- Tüm SKU’larınızın GTİP kodlarını güncel kapsam listesiyle karşılaştırın.
- Ambalaj tipi ve raf ömrü bilgisini ürün bazında yazılı hâle getirin.
- Firma kaydı, UKEP ve EDO üçlüsünü tamamlayın; eksik varsa öncelik burası.
- Her SKU için Ulusal Katalog ürün kartını ve GTIN’i hazırlayın.
- Ambalaj malzemenize uygun baskı/etiketleme yöntemini test partisiyle doğrulayın.
- Parti numarası üreten sistemi tek kaynağa bağlayın — 2027 hazırlığının kalbi burası.
- Elinizdeki bir kodun sistemde ne döndürdüğünü ücretsiz kod sorgulama aracımızla saniyeler içinde kontrol edin.
Sık sorulan sorular
Bisküvi ve gofret kapsamda mı?
Evet. Kamuya açık kaynaklarda aktarılan takvime göre bisküvi, gofret, marmelat ve lokum grubu 1 Mart 2026’da kapsama alındı — çikolatadan dört ay önce. Kendi ürününüz için GTİP kodu üzerinden teyit ettirin.
Markalama 2027’de mi başlıyor?
Hayır, bu yaygın bir yanlış anlama. Markalamanın kendisi 2026 içinde üç aşamada zaten yürürlüğe girdi. 2027 ve 2028’de değişecek olan, kodun belge akışında ne kadar ayrıntılı izleneceği.
Ambalajsız, günlük taze üretim de kapsamda mı?
Unlu mamul grubunda yükümlülük, tüketici ambalajı ve 30 günden uzun raf ömrü şartıyla birlikte değerlendiriliyor. İhracata konu ürünler genelde bu şartı karşıladığı için kapsama girer.
Ürünü Türkiye’de mi yoksa Rusya’da mı etiketlemeliyiz?
İkisi de mümkün olabilir; ancak gümrük öncesi etiketleme sınırdaki riski azaltır. Karar; ambalaj tipi, hacim ve lojistik kurgunuza göre verilmelidir.
Uyumsuz sevkiyatın sonucu ne olur?
Kodu eksik veya hatalı ürün Rusya’da satılamaz, mal kabulde bekler ve idari yaptırım riski doğar. Yaptırımların çerçevesini ceza rehberimizde ayrıntılı ele aldık.
Global Znak Danışmanlık ile hazır olun
Şekerleme ve unlu mamul, Rusya markalamasının en yüksek hacimli ve hata toleransı en düşük kategorilerinden biri. 2026’da kapsam tamamlandı; 2027 ve 2028’de sıra belge disiplinine geliyor. Bu geçişi planlı yapan firma için süreç bir rutine dönüşüyor, son ana bırakan için tekrar eden bir sevkiyat krizine.
Moskova, İstanbul ve Podgorica ofislerimizle, Türkiye Rusya İş Adamları Birliği (RTİB) üyesi olarak 2004’ten bu yana Rusya ile ticaretin içindeyiz. Kapsam kontrolünden kod üretimine, ambalajınıza uygun etiketleme yönteminden EDO entegrasyonuna kadar süreci uçtan uca yönetiyoruz. Markalama paketlerimizi inceleyin veya ücretsiz ön değerlendirme için bize ulaşın.
İlgili rehberler: Rusya kare kod nedir? · Tüm Rusya markalama rehberleri
Bilgilendirme: Bu yazıdaki tarih ve kapsam bilgileri kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir ve yıl içinde değişebilir. Kendi ürün grubunuz için yükümlülüğü sevkiyat öncesinde teyit ettirin.
